ïèùÿõà,
êàòî çà ïúò ïðúâ
÷åâàõà ãúðìåæè è ãëåäàõà êðúâ.
È áîÿò êèïåøå
îòâúòðå, îòâúí.
Ìíîãî áîðöè õëàäíè ñïÿõà âå÷åí ñúí,
è äèìúò áåøå
ãúñòúê, è ñìúðòòà íå áåøå
íè ãðîçíà, íè ñòðàøíà, è êðúâòà øóðòåøå
èç æåíñêè ãúðäè íàìåñòî ìëåêî.
Ëóäîñò áå ïëàìíàëà âúâ âñÿêî îêî.
Ñòàðöèòå òúð÷àõà ñ ÿðîñò íà ëèöå
è òúðåñåõà ïóøêè ñ òðåïåòíè
ðúöå...
Îòâúí âðàãîâåòå äèâè, ïîáåñíåëè -
ñãàí áàøèáîçóöè õðàìà íàëåòåëè -
ôó÷àõà, ãúðìÿõà, íàäàâàõà ðåâ
è ïàäàõà ìúðòâè âúâ íåìîùåí ãíåâ.
Ãëàâàòàðÿò òåõåí, â êðúâ òîïëà îêâàñåí,
íà òàç æúòâà äèâà ãëåäàøå
áåçãëàñåí,
è ñòðàõúò íåâîëíî îáçå ìó äóõúò
ïðåä òåç ðàè ñëàáè, ùî
ñååõà ñìúðò,
è âìåñòî ìîëáè, ïëà÷ ïóùàõà êóðøóìè.
Èçâåäíúæ äàëåêî, íà ãîëèòå äðóìè,
âîéñêà ñå çàäàäå ñ òðÿñúê,
òè÷åøêîì...
Ñãàíòà ñå çàðàäâà, à â áîæèÿ äîì
äóøèòå ñåòèõà òðåïåò è
ñìóùåíüå
êàòî ïðåä äåñíèöà, ùî ïðèíàñÿ ìùåíüå.
Áèòêàòà
óòèõíà...ðàçðåäÿ äèìúò
è íÿêîé ãëàñ ÷ó ñå, ÷å åõòè â øóìúò: - Íèé ñå
áèõìå, áðàòÿ, ñ áàøèáîçóöè, çàùîòî ñà ìðúñíè, äèâè è õàéäóöè...
Åòî
öàðñêà ñèëà, äà ñå ïðåäàäåì!
0. Íå ùåì! - Íå! - Íå áèâà! Ïî-äîáðå äà ìðåì!
. Ïóøêèòå ñè äàéòå! - Íå! Íå! - Ùî äà ñòîðèì?
. Äà ñå ïîêîðèì ëè? - Ìúë÷è! Äà ñå áîðèì!
. Ïðåäàòåëÿò êîé å?! - Äîëó! - âèêàò ñ áÿñ, - Ñïîãîäáà íå ñòàâà ìåæäó
òÿõ è íàñ! Åäíà æåíà âèêíà:"×óéòå! Ñðàì!" è ïóøíà êúì âîéñêàòà
öàðñêà è ïàäíà áåçäóøíà, è ãúðìúò ðàçêëàòè ñìàÿíèé íàðîä! Òðåïíà
âñÿêî ñúðöå è âñÿêîé æèâîò, îãúíÿò îáôàíà òèÿ äóøè ãîðäè.
. Äà ñå íå âäàäåìå íà òóðñêèòå îðäè! - È ãúðìåæúò ïî÷íà, è áîÿò ñúñ ãíåâ
ïîäçå ñâîÿ ñòðàøåí è ãðîáåí íàïåâ, íî éîùå ïî-ñòðàøíî è éîùå ïî-ãðîáíî.
È ñìúðòòà èç õðàìà ôó÷åøå çëîêîáíî. Îò÷àÿíüå ìðà÷íî ëèöàòà âàïöà,
ìàéêè íå ïîçíàõà ñâîèòå äåöà. Îòâúí ñðåøó õðàìà çÿïíàëè ïóøêàëà
çàáúëâàõà ïëàìúê è áîìáè, è õàëà! È ñòåíèòå ñòàðè ðàçëþëÿõà ñ
çâóê êàò âíåçàïíèé âÿòúð ïëàíèíñêèÿ áóê êàòî òðúñ ïîäçåìåí
ìíîãàæäè ïîâòîðåí.
Èçâåäíúæ âèäÿõà òàì çèäúò ñúáîðåí!
Ïåðóùèöå áåäíà, ãíÿçäî íà ãåðîè,
ñëàâà! âå÷íà ñëàâà íà ÷åäàòà òâîè,
íà òâîÿòà ïåïåë è íà òâîÿ ãðîá,
äåòî õðàáðî ïàäíà âúñòàíàëèé ðîá!
Ñëàâà òåá, ÷å òè ñå îäúðæà äî êðàéíîñò
è áîðè ñå â ïóøåê, è ïàäíà ñúñ
ñÿéíîñò.
Òè â áîðáàòà ÷åðíà è ïðåä òóðñêèé ãíåâ
èçäèãíà âèñîêî òâîÿ
ñâèëåí ëåâ,
è ãëàâà íå êëþìíà, è ìå÷à íå äàäå,
è òâîéòà ñâåòèíÿ ñðàìíî
íå ïðåäàäå,
è íàøòà ñâîáîäà òè ÿ îñâåòè,
è çà òîëêîç æúðòâè ãîðäî
îòìúñòè.
Ïîêëîí íà òåá, ãðàäå, ïåïåëèùå ïðàøíî,
íà áîðáà þíàøêà
ñâèäåòåëñòâî ñòðàøíî!
Òâîéòå ÷åäà áÿõà ñèëíè â òðóäíèé ÷àñ,
òâîéòà ãèáåë áåøå òúðæåñòâî çà íàñ,
çàùîòî òè ïàäíà ñúñ ïàäàíå íîâî
è
â íàøòà èñòîðüÿ òóðè ñâåòëî ñëîâî.
Çàùîòî òè áëåñíà â ñèíèÿ ïðîñòîð
ñðåä ìíîãîòî ïîäëîñò, ñðåä îáùèé ïîçîð!
Çàùîòî ïðîïàäíà è â ãðîá ñå õàëîñà
ñëàâíî êàêòî Ïðàãà, êàêòî Ñàðàãîñà,
îáâèòà âúâ ïóùåê, îêúïàíà â êðúâ;
çàùîòî òè - ñåòíÿ - ïðèìåð äàäå ïðúâ
êàê ìðå íàðîäà è íå ìîëè áîãà,
è
íå ðå÷å: Ìèëîñò! - â îáùàòà òðåâîãà;
è - íèùîæíà, òúìíà, áåç êðåïîñò, áåç
ìîù
è ñúñ ãîëè ðúöå, è áåç íèêîé âîæä,
áåç ìèíàëî ñëàâíî, áåç ïðèìåðè
ñëàâíè,
ùî ìàëêèòå ïðàâÿò ñ âåëèêèòå ðàâíè,
òè ñ òâîéòà ñìúðò
ñòðàøíà è õðàáðè ìîìè
Êàðòàãåí íàäìèíà, Ñïàðòà çàñðàìè.
Íî âîéñêàòà ñêîðî õðàìà îêðúæàâà,
îòâñÿêúäå óæàñ è ñìúðò ïðèáëèæàâà.
È ñãàíòà, óïèòà îò ëàêîìà ñòðúâ,
è ãëàäíà çà áëóäñòâî, çà ìåñî è êðúâ
èçñêúðöà ñúñ çúáè. Áîìáèòå òðåùÿõà
è ìîìèòå êðàñíè ñ äåöàòà
ïèøÿõà.
Ñëèñàíèòå ìàéêè ñ ïîãëåä ñòðàõîâèò
áëúñêàõà ãëàâè ñè î
ãîëèÿ çèä
è ïàäàõà, äðóãè - ñ íàñòðúõíàëè âëàñè
âúâ ñâîéòå êîëåíå
äóøàõà äåöà ñè.
Âúâ òîÿ ìèã Êî÷î - ïðîñòèÿò ÷èçìàð,
íàðàíåí
îòñëàáíàë è áóíòîâíèê ñòàð,
ïîâèêà æåíà ñè - ìëàäà õóáàâèöà,
íà ãúðäè
ñ äåòåíöå ñúñ çëàòíà êîñèöà
è ðå÷å: "Íåâÿñòî! âèæ, íàñòàÿ ñå÷
è
ïî-ëîøî íåùî... Òè ðàçáèðàø âå÷...
Èñêàø ëè äà óìðåø?" - È êëåòàòà
ìàéêà
áëåäíà, ëóäà, íÿìà è áåç äà çàâàéêà,
ñëîæè ñå äåòåòî ñ
òðåïòÿùè ðúöå
è êàò ãî öàëóíà â áÿëîòî ÷åëöå,
çàäòàíà è ðå÷å: "Òî
äà å îòçàäè!
Óäðÿé!"...È Êî÷î íîæúò ñè èçâàäè
êúðâàâ èç ããúðäè è; è
÷ó÷óð ÷åðâåí
áëèêíà è çàòå÷å, è Êî÷î âòðåùåí
ïîãëåäíà äåòåòî. Òî
ïëà÷åøå, êëåòî!
"Ìàéêà òè íå ùå å ñàìà íà íåáåòî!"
Ðå÷å è çàìàõíà êàòî
â íÿêîé ñúí
è âúçâè ãëàâà ñè, ïëàìíàëà â îãúí.
Ãëàâèöàòà ïàäíà,
òðóïúò ñå çàòðåñå
è êðúâòà äåòèíñêà ñ ìàé÷èíòà ñå ñìåñè.
È Êî÷î
ïàê ðå÷å: Íå îñòàíà ìîù,
íî çà åäèí óäàð èìàì ñèëà éîù!"
È íîæúò äèìåùè
îïðÿ ñ äâå ðúöå
ïðàâî äåòî òóïà íåãîâî ñúðöå.
È ïàäíà îáàãðåí, ãðîçåí,
ñòðàõîâèò
ñ îòâîðåíè î÷è è ñúñ íîæ çàáèò.
..............................
È õðàìúò åõòåøå îò ìîìè, íåâåñòè,
êàò ïàäàõà â êðúâüå èëè âúâ áåç÷åñòüå!
È ãîñïîä îò ñâîäà, ïðåç ãúñòèÿ äèì,
ãëåäàøå íà âñè÷êî òèõ,
íåâúçìóòèì!...
ÁÐÀÒß ÆÅÊÎÂÈ
 åäíà íèñêà ïëåâíÿ, ïîä òúìíàòà ñòðÿõà
äâàìèíàòà áðàòÿ óêðèëè ñå
áÿõà.
×åòàòà îòìèíà. Ïî-ñòàðèÿò áðàò
îò òðåñêàòà ôàíàò,
ðàçòðåïåðàí, áëÿä,
ëåæåøå íà ãîëî â ðúêà ñ ðåâîëâåðà
è òîé ðå÷å
ñëàáî: "Çàùî òúé òðåïåðà!
Æèâîòúò îòèâà, âúâ îãúí ãîðéú.
Ïîä òàç
ïëåâíÿ òÿñíà ñòðàõ ìå å äà ìðà...
Ùå ìè ñå íà âîëÿ, â áîÿ, íà ïîëåòî
ïîíå
äà èçäúõíà è êóðøóì â ñúðöåòî."
Âíåçàïíî íà äâîðà ñå ÷ó øóì ãîëÿì
è
ãëàñ âèêíà ãúðëåñò:"Èçëåçòå îòòàì!"
Ñòîïàíèíúò óïëàøåí ãîñòè ñè îáàäè!
Â÷åðà ãè ïðèå òîé, äíåñêà ãè
ïðåäàäå.
Çàùîòî ñòðàõúò å áåçäóøåí è ñëåï,
íà ìàëêèòå äóøè -
ñúâåòíèê ñâèðåï.
Òîé å äóõ, ùî ëàçè. Â òúìíîòî ìå öàðñòâî
ïîäëîñòòà
áðàòóâà ñ òúïîòî êîâàðñòâî.
È ÷îâåê îò íåãî å
![](qr/41855/6.png)
Continue reading on your phone by scaning this QR Code
Tip: The current page has been bookmarked automatically. If you wish to continue reading later, just open the
Dertz Homepage, and click on the 'continue reading' link at the bottom of the page.