òÿõ äà ñè èãðàå,
è òèðàíúò âåñåë ñ òÿõ äà ñå ðóãàå.
Î,
áåñèëî ñëàâíî! Òåá òå îñâåòè
ñìúðòòà íà ãåðîéòå. Ñâåùåíî ñè òè.
Òè
áåëåã ñè ñòðàøåí è çíàê çà ñâîáîäà,
çà êîÿ ïîä òåáå ãèíåøå íàðîäà,
è
ëúâúò, è õðàáðèé: è ñìúðòòà äî äíåñ
ïîä òåáå, áåñèëî, ïðàâåøå íè ÷åñò.
Çàùîòî ïîäëåöúò, øïèîíúò, ìðúñíèêúò
â îíèÿ äíè ìðà÷íè, ùî "ðîáñòâî"
ñå âèêàò,
óìèðàõà ìèðíè íà ñâîéòî ëåãëî
ñ ïðîäàäåíà ñúâåñò, ñ ïîçîð íà
÷åëî,
è ñìúðòòà íà òåáå, î, áåñèëêî ñâÿòà,
áå íå ñðàì, à ñëàâà íîâà íà
çåìÿòà
è âðúõ, îò êúäåòî âèæäàøå äóõúò
êúì áåçñìúðòèåòî ïî-ïðåêèÿ
ïúò!
ÁÅÍÊÎÂÑÊÈ
Ïëàíèíàòà ïóñòà. Äèâîòà è ñúí å.
Âðåä ïðîñòðàíñòâà ãîëè, áúðäà, óðâè,
òðúíüå;
â ïóñòèíÿòà âëàäà íÿêîé ãðîáåí äóõ.
Íåáîñâîäúò ãëåäà óïëàøåí
è ãëóõ.
Ëåñîâåòå ÷åðíè, íàêðàé êðúãîçîðúò
ìÿðêàò ñå, òúìíåÿò.
Íàäàëå÷ â ïðîñòîðúò
îðåë åäèí ïëóâà, áàâíî ñå âúðòè
íàä íÿêîÿ ìúðøà,
ùî ìó äúõ ïðàòè;
ïî ñêàëèòå çåÿò ñòðàøíè ïóêíàòèíè;
çàòóëåíè ñ
õðàñòè - ëåãëà íà ãàäèíè;
ñèïåè áåçðîäíè, ïëåøèâè áúðäà,
ñòðúìíèíè
áåç äðúâüå, ðåêè áåç âîäà
äóøàòà èçìú÷âàò è ïëàøàò îêîòî.
Èç åäèí òàì ãëóõ äîë, îáðàñúë ñ ãëîãèíà,
ñåãà âúðâè òèõî íÿêàêâà
äðóæèíà.
Âîæäúò å Áåíêîâñêè! Áåíêîâñêè å ñàì!
Áåíêîâñêè ÿ âîäè â
ïóñòèíÿòà òàì;
ãåðîÿò, þíàêúò ñ ìèñúë íà ÷åëîòî,
íà ïîäâèãà çíàìå,
äóøà íà äåëîòî,
÷îâåêúò, ùî äàäå ôàòàëíèÿ çíàê
è öÿë íàðîä ñìåëî òèêíà
ñ ñâîÿ êðàê
æåëÿçíàòà ââîëÿ, æåëåçíèòå ñèëè,
ìîãúùîòî ñëîâî, ùî
ñëàáèé îêðèëè,
ãëàñúò, êîéòî êàçà: "Âúðâåòå! Äà ìðåì!
Ñòàâàéòå,
ðîáîâå! Àç íå ùà ÿðåì!"
È íèå òðåïòÿõìå ïðåä òîÿ ãëàñ ìîùåí,
ïðåä òîÿ
äåìîí òàåí, ïðèçðàê ïîëóíîùåí,
êîéòî ïðîèçíåñå ñòðàøíèòå ñëîâà...
Òîé ñåãà âúðâåøå ñ êëþìíàëà ãëàâà.
Äðóãàðèòå ìó âåðíè, ðàçáèòè è
ïðàøíè,
ìÿçàõà íà ìîùè è íà ñåíêè ñòðàøíè,
ñåäåìäåñåò áÿõà, ÷åòèðìà
ñà äíåñ.
Äðóãèòå ïàäíàõà: åäíè â áîÿ ñ ÷åñò,
äðóãè â ïëåí ñðàìîòåí,
äðóãè ïúê áåãàõà,
îò òÿõíàòà ó÷àñò êàò ñå óáîÿõà.
Òúæíî òå
âúðâÿõà â çàãëúõíàëèé ìèð
ïî ïÿñúêà ñèòíè, èç äèâíèÿ øèð,
ñ ïóøêè
áåç ïàòðîíè, è ñ êðàêà áåç ñèëà;
âñÿêà êîñò ñå êëàòè, áîëè âñÿêà æèëà;
ïîäâèãúò å òðóäåí, ïúòÿò å ñâèðåï.
Ïåòíàäåñåò äåíà áåç îòäèõ, áåç
õëåá
ñêèòàò ñå â ãîðèòå, áîðÿò ñå ñ òèðàíúò,
ñ ïåêúò, ñ äúæäîâåòå è
ñ òðåâè ñå õðàíàò,
÷åñòî ìèñúë ìðà÷íà äîõîæäà èì òÿì.
Íî áúëçî
èç÷åçâà; Áåíêîâñêè å òàì.
Áåíêîâñêè ãè ïàçè ìúë÷àëèâ è ñòðàøåí;
â
áåäèòå ïîääðúæêà è ïðèìåð âñåãäàøåí;
òîé äúðæè, íå îõêà, òîé å ñàìî
áëåä,
îò âðåìå íà âðåìå èçäóìâà "Íàïðåä" -
è ãëåäà íà èçòîê, è âîäè ãè
ñìåëî,
è áóðíî ñå áúð÷è áëåäíîòî ìó ÷åëî.
 ãëàâà ìó ñå áëúñêàò ìèñëè
öÿë ðîÿê
è êðîåæè òúìíè, è ëó÷è, è ìðàê,
è ÿðîñò îòðîâíà êèïè ìó â
ãúðäèòå
çà òîëêîç íåùàñòüÿ, íàäåæäè ðàçáèòè,
çà òîëêîâà æúðòâè è
âÿðà, è òðóä,
îòèøëè íà âÿòúð ïîä íàòèñêà ëþò!
È áóíòúò ïðåä íåãî
êàòî îáëàê ÷óäåí
ôúð÷è êàò îò íÿêîé óðàãàí ïðîêóäåí.
Íàêúäå îòèâàò?...Èçâåäíúæ ãðúì
ðàçäàäå ñå ñèëíî îò áëèæíèÿ õëúì.
Êàò ñíîïîâå ïàäàò òðèìà äðóãàðè.
Êðúâ äèìåùà, òîïëà ïÿñúêà ïðîøàðè.
Ïóøåêúò ñå ïðúñíà è ãðúìúò ìèíà,
êàò íàïúëíè ñ åêîò öÿëà ïëàíèíà.
Ïîòåðÿòà ñêîêíà îò ñâîéòà ïóñèÿ
è øóìíî èçêðÿñêà - ñìåëîñò óëîâè ÿ:
òÿ âèäÿ åäèí ïðàâ, è òî êúðâàâ, ñàì!
Äâàéñåò ïóøêè ìåðÿò èçíîâî íàñàì,
ãîòîâè êóðøóìè è îãúí äà õðà÷àò.
"Ïðåäàé ñå, ðàçáîéíèê!" - èçâèêà
âîäà÷úò,
è ñãàíòà âíåçàïíî çàãðàäè îòâðúñò
ñåòíèé íåïðèÿòåë ñúñ
æàæäà çà ìúñò,
ñúñ ðàäîñò ñâèðåïà, ñ óâåðåíîñò äèâà,
÷å âå÷ äúðæè
çäðàâî ïëÿ÷êàòà ñè æèâà.
Òîãàâà ðàíåíèé ïðàâ, òðåïåòåí, äèâ,
ñ ïîãëåä áåçíàäåæäåí, ïî÷òè
ãîðäåëèâ,
ñ ïåò ðàíè â ñíàãàòà, ïðè ïðàãúò íà ãðîáà,
êàò íå ùÿ äà ïàäíå,
êàêòî ïàäà ðîáà,
ãðúìíà ñå â ÷åëîòî è ñðåä ãúñòèé äèì
ïàäíà ìúðòúâ,
õëàäåí è íåïîáåäèì!
È Õàäæè Ëþçãÿð áåé, ãëàâàòàðÿò ñòàðè,
ïðèñòúïè çà÷óäåí ñ õèùíè ñè
äðóãàðè
êúì òàç æúðòâà ñèëíà, êúì òîç ãîðä þíàê,
êîéòî ìó èçáÿãíà ñ
òàêúâ ñëàâåí áÿã,
ïîãëåäíà ÷åëî ìó, ñ òîïëà êðúâ ïîêðèòî,
è î÷è ìó
ñòðàøíè, âïåðåíè ñúðäèòî,
è ðúêà ìó, âçåëà ðåâîëâåðà ñ ìîù,
êàòî ÷å
ñå ãîòâè çàðàä áèòêà éîù,
è óñòà ìó áëåäíè, îòêðèòè êúì ñâîäà
êàòî
÷å ùå âèíàò: ñìúðò èëè ñâîáîäà!
È óñåòè ïî÷èò è òðåïåò, è ñòóä,
è
âèêíà óïëàøåí: "Êîé å òîÿ ëóä!"
Íî âñè÷êè ìúë÷àõà. Òîãàç îò çåìÿòà
åäèí òðóï ïîøàâíà, îòâîðè óñòàòà,
ïðîáóäåí îò ñèëà òàéíà, íåïîçíàòà,
è
ñ ãëàñ èçäèõàþù, êàò ðúêà ïðîñòðÿ,
"Áåíêîâñêè!" - ïðîäóìà è òèõî óìðÿ.
ÊÎ×Î
Çàùèòàòà íà Ïåðóùèöà
O äâèæåíüå ñëàâíî, î ìðà÷íî äâèæåíüå,
äíè íà áîðáà ãîðäà, î äíè íà
ïàäåíüå!
Åïîïåÿ òúìíà, íåïîçíàòà íàì,
åïîïåÿ, ïúëíà ñ ãåðîéñòâî è ñðàì!
Õðàìúò áåøå ïúëåí ñ äåöà è íåâåñòè,
ñ âúñòàíèöè áîäðè è áàùè
çëî÷åñòè,
êîèòî áîðáàòà â òåç çèäîâå ñáðà.
Ó÷àñòòà ñè âñÿêîé âå÷å
ÿ ðàçáðà.
Âðàãúò îò òðè äåíÿ íàîêîëî õðàìà
ãúðìåøå îò÷àÿí. Íè ñòðàõ,
íè èçìàìà,
íè áîé, íè çàêàíè íÿìàõà óñïåõ.
Áîðöèòå äúðæàõà è íèêîé îò
òåõ
çà ñäàâàíå ñðàìíî óñòà íå îòâîðè
è ëèöåòî ïúðâè äà ñè îïîçîðè.
Îãðàäàòà áåøå ïðèëè÷íà íà ïåù
çàäóøåíà, ïúëíà ñúñ âúçäóõ ãîðåù
è
ñúñ äèì áàðóòåí. Ñâèðåïèÿò ãëàä
èçäàâàøå âå÷å ñâîÿ âèê ïîçíàò.
Äåöàòà ïèùÿõà óïëàøåíè, áëåäíè
ïðåä ìàéêè óáèòè è òðóïîâå ëåäíè.
Áîðáàòà êèïåøå îòâúòðå, îòâúí.
Âúâ âñè÷êèòå î÷è ïëàìòåøå îãúí.
Áîëíàâè è çäðàâè, áîãàòè, ñþðìàñè,
ðóñèòå ãëàâè÷êè è áåëèòå âëàñè
çèìàõà ó÷àñòüå â ïîñëåäíèÿ áîé.
Ìàéêàòà ìúëâåøå:"×åäî, íå ñå áîé!"
è
äàâàøå ñèíó íàïúëíåíà ïóøêà;
è ñòàðàòà áàáà, ùî åäâàì ñå ëþøêà,
íîñåøå êóðøóìè âúâ ñâîéòà ïîëà,
è ìúæúò, ó÷óäåí, èìàøå êðèëà:
îòçàäè,
äî íåãî, æåíà ìó ëþáèìà
ãëåäàøå àçëúêà ïóïàë äàëè èìà.
Äåöàòà
![](qr/41855/5.png)
Continue reading on your phone by scaning this QR Code
Tip: The current page has been bookmarked automatically. If you wish to continue reading later, just open the
Dertz Homepage, and click on the 'continue reading' link at the bottom of the page.