himpilan n~g tren sa Biga��, Bukawe at Maril��w; at is��ng gab�� ay pinalakad ang m~ga kawal na l��lusob at pati siy��'y dumal�� b��hat sa San Rafael, upang pamahal��an ang pagsalakay.
Ang para��n ni Aguinaldo'y pinalad. Sa lub��s na pagkabigl�� n~g m~ga americano dahil sa d? nil�� in��asahang kapan~gahasan n~g m~ga tagalog, ag��d sil��ng nagsitakb��'t nagtipon sa Guiguint? at ang iba'y sa d��kong Maynil��, datapwa't sa pag-urong ay marami ang n��pat��y n~g m~ga tagalog; at sana'y m��dadak��p na lah��t kun n��tangg��p lamang ni General Luna ang pautos ni Aguinaldo at nakadal�� siy�� n~g kasalsalan n~g laban��n. Gay��n man nak��ha rin namin ang lah��t-lah��t na lam��n n~g tatl��ng Himpilang n��sabi.
Al��m na niny��ng m~ga tagarito na ak�� ang lal��ng ipinagd��wang sa gay��ng pagtatagump��y namin, pagka't kund? lamang dahil sa ak�� ang siy��ng namayaning ag��d dumaluhong at nakalupig sa m~ga kaaway, kund? pagka't dahil din naman sa aking mabis��ng pagdal�� ay nagtagump��y rin ang m~ga pulut��ng na pinal��sob sa ib��'t ib��ng po��k. N~guni't sa laban��ng it��'y mul? ak��ng nasugatan n~g malubha, kaya ginawa ak��ng Coronel ni Aguinaldo at ipinadal�� ak�� sa bayang Baliwag upang ipagam��t, palibhas��'y para ak��ng pat��y n~g damput��n sa p��rang n~g laban��n.
Nang magsimula ak�� sa paggal��ng at idilat ang aking m~ga mat��, akal�� ko ba'y nah��hib��ng ak��, nan~gan~garap �� n��paaky��t sa lan~git, pagka't n��masd��ng hind? ib�� ang nag-��alag�� sa akin kund? ang kawiliwiling dalaga na nagpaalab sa payap�� kong pus�� n~g is��ng parang Volc��ng pag-ibig.
Kus�� ak��ng n��pasig��w ag��d at bunt��ng hinin~g�� kong sinabi ang:
--?Liwayway! ?Liwayway! ?Ik��w n~ga p? ba ang matam��s kong Liwayway?
--Op��--sag��t n~g _Dalagang Marmol_--n~guni't huw��g kay��ng magsalita, pagka't ibinabawal n~g manggagamot.
--Bay��an n�� niny��, at kah��t mamat��y man ak�� n~gay��'y m��matamis��n ko r��n, pagka't sa pilin~g mo p? p��panaw ang b��hay kong walang kabuluh��n.
--Huw��g p?--an�� Liwayway--Ik��w p?'y lubhang bat�� pa at gay��n ma'y Coronel n�� at marami n~g kapurih��ng tinam�� sa pagtatagump��y. Aalag��an naming mabuti ang mahalag�� niny��ng b��hay na lubh��ng kailan~gan pa n~g ating kaaw��-aw��ng Bayan.
--Nakaw��wala n~g pag-asa ko, Liwayw��y, ang m��rin��g sa iny�� na ak��'y iy�� p? lamang in��alag��an at ginagam��t upang maipagtangg��l ko ang ating tinub��an. Nais ko ang maglingk��d sa kagalang-g��lang nating In��ng bayan, n~guni, han~g��d kong mab��hay nam��n upang ikaw p?, aking kayamanan ay siy��ng magpalas��p sa akin n~g m~ga katamisan n~g pag-ibig.
--Maghunos dil�� ka p?, gino��ng _Coronel_--ang sag��t niy�� sa aking may kalamig��n n~g is��ng _m��rmol_--tila yat�� pan~git na ik��w p?ng hind? napasuk�� n~g malalak��s na americano, n~gay��'y magiging bihag lamang n~g is��ng dukh��ng babai, n~gay��n pa nam��n sa m~ga dakil��ng sandal? na lubhang kinakailan~gan n~g ating Bayan ang iy�� p��ng talino at lak��s.
--D? ko kailan~gan tur��an mo p? ak�� n~g tungk��l sa pag-ibig sa lup��ng tinub��an; n~guni't ik��w p? at ang iny��ng katak��-tak��ng kagandahan ay bahagi rin nam��n n~g Bayang iy��n. Ang k��tamis-tamisang pag-ibig niny��ng m~ga dalagang kababayan, ay siy��ng tan~ging n��pakamahalag��ng gant��ng pal�� na in��ant��y naming kamt��n sa lik��d n~g lubh��ng pagsisikap sa pagtatangg��l n~g ating bayan, kahit puhunanin ang aming b��hay.
Hindi tumug��n ang _Dalagang M��rmol_; kumuha n~g is��ng mangk��k na sab��w at ipinain��m sa akin na para bagang d? niy�� n��pans��n ang m~ga sinabi ko.
Sa gay��'y aking binalik��n ang pagl��hog at ani ko:
--Aking nakikita Liwayway, na walang pakiramd��m, na k��lang ak��ng lub��s sa m~ga karapat��n upang ihand��g sa iny�� ang mar��lita kong pus��. Gay��n man, marapatin niny��ng sagut��n lamang ang aking itin��tan��ng upang maawas��n ang aking dibd��b sa is��ng pag-��alinlan~gang toto��ng n��pakabig��t.
--?At an�� p? iy��n--an�� Liwayway.
--Ipagtap��t mo p? lamang sa akin kun mayro��n nang lalaking lal��ng mapalad na siy��ng nag-��in~gat sa susi n~g dakila niny��ng pus��.
--Wala p?. Kayl��n ma'y d? ko pa gin��gawa ang umibig dahil sa aking lubhang kabat��an. At in��akal�� ko na kayl��n ma'y d? ko n�� mar��rating ang umibig, palibhas��'y wal��ng tumatal��b sa aking damdamin sa m~ga pagsint��ng isinusuy�� n~g m~ga binat��.
Gany��n d? p? ang akal�� ko bago kay�� nakilala; masanghayang bulakl��k n~g luwalhating Bulak��n, n~guni't n~gay��ng n��sumpun~g��n ko ang l��bis na hin��hanap �� kaya'y ang is��ng pus��ng malinis na wala pang in��ibig, ?ay Liwayway! tugun��n mo p? ak��, alang-��lang sa Lumikha, at kun hind? ay huw��g na niny�� ak��ng alagaan pa ni gamut��n, palibhas�� nais ko pa ang mamat��y kay sa mab��hay n~g walang in��asahan.
Hind? rin sumag��t ang _Dalagang M��rmol_ ni nabago ang kany��ng mukha: t��lad na mistula sa _m��rmol �� hielo_; n~guni't marubd��b ang pag-��alag�� niy�� sa akin, at umaga't h��pon ay hin��handug��n ak�� n~g magaganda't sariw��ng bulakl��k na pit��s sa kany��ng maril��g na halamanan.
Gany��ng talag�� ang lah��t n~g dalagang tagalog na n��tatan~gi sa kanil��ng lik��s na kahinhinan at samantalang mahihirap mapasog��t ay lal�� nam��ng nagliliy��b ang ating pag-ibig sa kanil��.
N~guni, ?ay! Ang _hielo'y_ unt?-unt?ng natutunaw n�� at ang larawang _m��rmol_, parang hiwag��'y nagk��karo��n n~g b��hay at kasiglah��n at nagiging mairug��ng kasintahan n~g d? niy�� n��mamatyag��n man lamang.
Kayl��n ma'y hind? ipinagtap��t sa akin na in��ibig niy�� ak��; n~guni't is��ng araw na ak��'y dinalaw n~g m~ga pinun�� n~g aming hukb��, sil��sil��'y nagp��painam��n n~g pag-gar�� kay Liwayway, at siy��,
![](qr/37629/5.png)
Continue reading on your phone by scaning this QR Code
Tip: The current page has been bookmarked automatically. If you wish to continue reading later, just open the
Dertz Homepage, and click on the 'continue reading' link at the bottom of the page.